پیام سرپرست مدیریت سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران، به مناسبت هفته سلامت روان

به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ سلامت روان، به مثابه گوهری گرانبها در صدف وجود آدمی، بنیادِ شکوفایی فردی و پایداری اجتماعی است. بی‌گمان، جامعه‌ای که در آن انسان از آسیب‌ها و فشارهای روانی مصون بماند، می‌تواند مسیر تعالی و پیشرفت را با گام‌هایی استوار بپیماید.

سلامت روان، تنها غیاب بیماری نیست؛ بلکه حالتی از بهزیستی کامل جسمی، روانی و اجتماعی است که در آن فرد توانایی‌های خود را میشناسد، با استرس‌های معمول زندگی سازگار می‌شود، به‌طور مولد و ثمربخش کار می‌کند و در پیوند با جامعه خویش، سهمی سازنده ایفا می‌کند. از این رو، توجه به مقوله پیشگیری از بیماری‌های روانی، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر در نظام سلامت جوامع امروزی به شمار می‌آید. پیشگیری، یعنی سرمایه‌گذاری بر آینده‌ای روشنتر، انسانی‌تر و آرام‌تر برای نسل‌های کنونی و آینده.

دهم اکتبر هر سال، به عنوان روز جهانی سلامت روان فرصتی مغتنم است تا وجدان جمعی بشریت نسبت به اهمیت این سرمایه نامرئی بیدار شود. این مناسبت جهانی، یادآور آن است که سلامت روان، حقی همگانی و مسئولیتی فراگیر است و هیچ جامعه‌ای نمی‌تواند بدون اهتمام به آن، به توسعه پایدار دست یابد. روز جهانی سلامت روان، صدای همه کسانی است که در گوشه به گوشه و کران تا کران این کره خاکی، در سکوت با چالش‌های روانی دست و پنجه نرم می‌کنند و ندای آنان، ما را به همدلی و اقدام فرا می‌خواند. همزمان با این روز، در ایران عزیز، هفته سلامت روان با شعارها و برنامه‌های متنوع، عرصه‌ای برای ترویج فرهنگ پیشگیری و ارتقای سواد سلامت روان فراهم می‌آورد. این هفته، فرصتی است تا نهادهای دولتی، سازمان‌های مردم‌نهاد، مراکز علمی و رسانه‌ها، دست در دست یکدیگر، گفتمانی ملی و فراگیر درباره اهمیت سلامت روان بیاغازند و آن را از حاشیه به متن زندگی اجتماعی آورند.

پیشگیری از بیماری‌های روانی، مقدم بر درمان و بسیار کم هزینه‌تر از آن است. تجربه جهانی گواهی می‌دهد که سرمایه‌گذاری در حوزه پیشگیری، در کاهش هزینه‌های درمانی و اجتماعی بازدهی دارد. با شناسایی زودهنگام عوامل خطر، تقویت مهارت‌های زندگی، آموزش تاب‌آوری و مدیریت هیجانات، می‌توان از بروز بسیاری از اختلالات روانی جلوگیری کرد. خانواده‌ها، مدارس، محیط‌های کاری و رسانه‌ها، همه و همه در این پیکره هماهنگ، نقشی بی‌بدیل در پیشگیری و ارتقای سلامت روان ایفا می‌کنند. خانواده به‌ عنوان نخستین کانون تربیت و مهر، مدرسه به مثابه خانه دوم کودکان و نوجوانان، محیط کار به‌عنوان عرصه شکوفایی استعدادها و رسانه به عنوان پل ارتباطی میان دانش و جامعه، هر یک می‌توانند زمینه‌ساز روانی سالم و پویا باشند. بی‌تردید، هماهنگی و هم‌افزایی این نهادها، کلید موفقیت هر برنامه پیشگیرانه در سطح کلان است.

روانشناسان و کارشناسان سلامت روان، به‌حق، سربازان خط مقدم این عرصه هستند. این متخصصان دلسوز، با بهره‌گیری از دانش روز و بینش عمیق انسانی، در شناسایی نشانه‌های هشدار، ارائه مشاوره‌های پیشگیرانه و آموزش مهارت‌های مقابله‌ای، نقش‌آفرینی می‌کنند. آنان نه‌تنها درمانگر، بلکه آموزگار، راهنما و همدل مردمان‌اند و در بحران‌های فردی و اجتماعی، چراغ راه جامعه به شمار می‌آیند.

کارشناسان سلامت روان در زمان جنگ اخیر و همچنین در ایام سال تحویل، در کالسنتر ۱۹۰ (خط مشاوره تلفنی) حضوری فعال داشتند و با ارائه خدمات تخصصی و به موقع، نقشی چشمگیر و ماندگار در حمایت روانی از مردم به ویژه در بحران‌های اخیر، ایفا کردند . بی‌تردید، سرمایه‌گذاری در خصوص توانمندسازی این نیروی انسانی متخصص، ارتقای سطح آموزش‌های تخصصی و فراهم‌آوردن بسترهای مناسب برای فعالیت آنان، می‌تواند ضامن موفقیت و پشتوانه علمی این مسیر خطیر باشند.

لازم میدانم تاکید کنم که پیشگیری، تنها وظیفه نظام سلامت نیست؛ بلکه یک فرهنگ است که باید در تار و پود جامعه نهادینه شود. فرهنگ‌سازی در حوزه سلامت روان، مستلزم تغییر نگرش‌ها، رفع انگ و بدنامی از بیماری‌های روانی و ترویج گفتگوهای صریح و سازنده درباره هیجانات و چالش‌های روانی است. از شهروندان تهرانی انتظار می‌رود با مشارکت فعال در برنامه‌های آموزشی، توجه به نشانه‌های هشدار در خود و اطرافیان، و ترویج گفتگوهای سازنده درباره سلامت روان، یاری‌گر این مسیر خطیر باشند. هر شهروند، سفیر سلامت روان در خانواده و محله خویش است و با آموختن و آموزش‌دادن، می‌تواند حلقه‌ای از زنجیره آگاهی و پیشگیری باشد. دانشگاه علوم پزشکی تهران، با تمام توان علمی و اجرایی خود، در کنار شماست تا با‌هم شهری سالم‌تر و روان‌هایی آرام‌تر بسازیم.

در پایان، ضمن گرامیداشت هفته سلامت روان، از همه دست‌اندرکاران، متخصصان و همشهریان عزیز تمنا دارم که مقوله پیشگیری از بیماری‌های روانی را در اولویت زندگی فردی و اجتماعی خویش قرار دهند. باشد که با همدلی و هم‌افزایی، تهران را به الگویی درخشان در سلامت روان تبدیل کنیم و گامی استوار در راه ساختن جامعه‌ای شاداب، تاب‌آور و سرشار از آرامش برداریم.